Hoe snel de wijk in het noorden van Zürich verandert, is te zien aan het dynamisch heen- en weerbewegen van de vele kranen. Weg van het voormalige industrie- en bedrijventerrein tot aan een levendige en aan de vereisten van de huidige tijd aangepaste wijk voor wonen en werken. De jongste bouwsteen van deze ontwikkeling werd geleverd door de twee planningsbureaus Staufer & Hasler Architekten en Ballmoos Partner Architekten met hum gezamenlijke project WolkenWerk. Het nieuwbouwcomplex dat bestaat uit drie woontorens van 19 tot 22 verdiepingen en hun sokkelgebouwen tot vier verdiepingen hoog en werd in 2020 voltooid en stapsgewijs overgedragen aan de bewoners en gebruikers. De bouw van een vierde flatgebouw, de zogenaamde beurstoren, zal waarschijnlijk in 2024 zijn afgesloten.

Vermenging van typologieën en gebruiksmogelijkheden
Het complex omvat 314 koopwoningen met allemaal een andere grootte en typologie. Zo zijn er op rijtjeshuizen lijkende wooneenheden in de sokkelgebouwen, eengezinswoningen in het onderste deel van de flatgebouwen en ook maisonnette-woningen in de bovenverdiepingen. Daarnaast herbergen de sokkels bedrijfsoppervlakken met werkplaatsen, ateliers, bars en winkels. Een ander belangrijk component van de nieuwbouwwijk aan de Leutschenbach is de "Binnentuin" - een vlechtwerk van openbare groenzones in de diepte van de wijk. Deze grijpt in de stegen tussen de blokken. Hoofdkenmerken zijn de rijke en veelzijdige, klimaatbestendige beplanting en niet rechtlijnige wegen en een verschillend gebruik van bodembedekkingen. Daarmee gaf de verantwoordelijke architect Martina Voser verschillende zones en zichtassen vorm.

Ordenende frames, gedifferentieerd uiterlijk
Het complex is gebouwd in massiefbouw. Aan de buitenkant is dit te zien als een ingehangen betonnen framewerk en smalle, verticale gevelelementen. In de sokkelgebouwen zijn de framende betondelen in herinnering aan het industriële verleden van de plaats gedeeltelijk ingevuld met bakstenen. Aan de woontorens wisselen binnen het raster open oppervlakken - hoekbalkons, loggia's - zich af met ramen en betegelde, donkere baksteenvullingen. Daarbij voegt zich het individuele spel van gekleurde zonneschermen. Naast de ordenende betonstructuur zijn deze het uiterlijke kenmerk dat het meeste opvalt. Rond 1300 gele en rode Warema voorbouw-kozijn-screens met niet brandbaar WAREMA SecuTex-weefsel A2 beschermen de wooneenheden in de torens tegen oververhitting. Volgens de in heel Zwitserland geldende brandveiligheidsvoorschriften van de VKF waren hier, vanwege de gebouwhoogte van meer dan 30 meter, niet brandbare schermstoffen verplicht.
De aluminiumbedampte zijde van de SecuTex reflecteert warmtestraling en helpt in de winter om de warmte binnen te houden. Door de webstructuur is voldoende transparantie mogelijk om naar buiten te kijken. Zo zorgt de zonwering het hele jaar voor de thermische behaaglijkheid van de gebruiker en helpt in de zomer de opwarming door zonstraling te verhinderen en in de winter om de warmte binnen te houden. Voor de meer dan 700 Warema screens werd in de sokkel gekozen voor de stof Sattler Twilight. Daarnaast planden de architecten in de sokkel en voor de loggia's van de torenverdiepingen ca. 300 knikarmschermen met deze stof in. Ook de toekomstige beurstoren zal worden uitgerust met Warema screens en de stoffen Twilight en SecuTex.

Windstabiliteit door easyZIP
Veiligheid zelfs bij sterke wind wordt bij de screens gegarandeerd door de easyZIP-technologie. De stof van het doek loopt naadloos en rustig over een aan de zijkant aangebrachte ritssluiting in een geleiderail. Grote, aan de wind blootgestelde oppervlakken kunnen dankzij de hoge windstabiliteit functioneel en zonder zijdelingse lichtspleet betrouwbaar worden beschaduwd.

Functies comfortabel gekoppeld
Met de wereldwijde standaard voor huis- en gebouwen-automatisering KNX kunnen verschillende functies in een gebouw comfortabel worden gekoppeld en gestuurd - ofwel centraal via een bedieningselement of automatisch door middel van intelligente sensoren. Bij het WolkenWerk vindt de besturing van alle zonweringselementen plaats via deze standaard. Daarbij is een automatische zonweringsbesturing gerealiseerd. Deze zorgt afhankelijk van de zoninstraling, automatisch voor schaduw door de screens. Bij vorst of hoge windsnelheden wordt de zonwering daarentegen in een veilige positie bewogen. Op elk van de drie torenflats is daarvoor een KNX Weerstation geïnstalleerd. Een reden waarom de planners voor KNX hebben gekozen, was het feit dat er bij de flatgebouwen vele windzones zijn en ca. 60 hiervoor benodigde gevelwindsensoren niet kunnen worden beheerd met conventionele systemen.

Vormgevingselement en preventieve brandbeveiliging
Het gebruik van het Warema SecuTex-weefsel A2 op het WolkenWerk brengt functie en vormgeving in harmonie. Naast het gebruik als buitenzonwering kan de conform DIN 4102-1 en conform VKF 6q.3/RF1 als niet brandbaar gecertificeerde stof ook binnen worden gebruikt in de vorm van rolgordijnen die beschermen tegen verblinding. Want het weefsel bestaat uit een met silicone gecoat glasvezelweefsel zonder toevoeging van giftige of gevaarlijke chemicaliën. Zo kunnen er in geval van brand geen giftige stoffen ontstaan en ontstaat er slechts een minimale rookontwikkeling. In tegenstelling tot andere stoffen zonweringen wordt het WAREMA SecuTex-weefsel A2 daardoor geen extra brandversneller en voorkomt bovendien levensbedreigende rookgasvergiftigingen.

Bouwbord

Object: Woontorens WolkenWerk
Locatie: Zürich-Leutschenbach, Zwitserland
Opdrachtgever: Leutschenbach AG, Schwyz, Zwitserland
Architectuur/planning: Staufer & Hasler Architekten, Frauenfeld, Zwitserland;
von Ballmoos Partner Architekten, Zürich, Zwitserland;
Ghisleni Partner AG, Zürich, Zwitserland (bouwmanagement GU-Submission)
Landschapsplanning: Mavo Landschaften, Zürich, Zwitserland
Uitvoering: Implenia AG, Opfikon, Zwitserland
Voltooiing: 2020
Zonwering:
- WAREMA voorbouw-kozijn-screens met easyZIP-geleiding, motoraandrijving en SecuTex-weefsel A2
- WAREMA kozijn-screens met easyZIP-geleiding, motoraandrijving en weefsel Twilight
- WAREMA knikarmschermen, motoraandrijving en weefsel Twilight

Besturing: Besturing door zon, vorst, wind, terugkeerfunctie via KNX
- 355 stuks KNX Zonweringsactuator SA REG
- 18 stuks KNX Zonweringsactuator SA AP
- 10 stuks KNX Actuator UP
- 12 stuks BAline KNX MCM
- 19 stuks BAline MIOs

- 58 stuks Sensor Wind/Foto/Radioklok
- 3 stuks WAREMA KNX Weerstation
- 2 stuks WAREMA KNX Ruimtecontroller

Opmerkingen over het gebruik van afbeeldingen:
Het gebruik van ongewijzigd beeldmateriaal is alleen toegestaan in de context van het betreffende persbericht en uitsluitend voor redactionele berichtgeving over WAREMA producten, niet voor reclamedoeleinden. Geef Copyright WAREMA aan als de juiste bronvermelding. Wij verzoeken u ons een digitale proefexemplaar toe te sturen.